Πέμπτη

Ο Δασκαλος του 21ου Αιώνα.



Ο Δάσκαλος του 2020 δεν είναι ο δάσκαλος του 1950 ούτε ο δάσκαλος του 1970, που ήταν ο τρόμος και ο φόβος των μαθητών.

Υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στο Δάσκαλο των δικών μας μαθητικών χρόνων και το σημερινό Δάσκαλο, διαφορές που οφείλονται στην εξέλιξη της Παιδαγωγικής και Διδακτικής Επιστήμης αλλά και της ίδιας της κοινωνίας του κόσμου μας.

  Μέσα στον ιλιγγιώδη ρυθμό πού εξελίσσονται σήμερα οι κοινωνίες μας,  η απόσταση (όχι χρόνου, αλλά αντιλήψεων και διαθέσεων, «νοοτροπίας») χωρίζει τη μια γενεά από την άλλη που πέρασε από τα μαθητικά θρανία ( ως μαθητές). Επειδή όμως δεν γνωρίζουμε τα νέα δεδομένα ή την εξέλιξη της Παιδαγωγικής, για  να μπορέσουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας, αντικατοπτρίζουμε τα δικά μας σχολικά χρόνια στη σημερινή εποχή. Προσδοκούμε, εν ολίγοις ,πολλές φορές,  το δάσκαλο εκείνον να τον δούμε να μετουσιώνεται και να μετενσαρκώνεται στο Δάσκαλο του 21ου αιώνα  αλλά αυτό δεν κατανοούμε ότι να ικανοποιεί μόνο τις δικές μας επιθυμίες ως προς την Παιδεία και την Εκπαίδευση γιατί αυτή γνωρίζαμε. Μας φαίνεται ξένο και απρόσιτο το παιδαγωγικό σύστημα στο οποίο αναπτύσσονται τα παιδιά μας.

Ο Δάσκαλος του 21ου αιώνα δεν μπορεί να έχει σχέση με το Δάσκαλο του 1950 ή του 1960 ή και  1970 ακόμα, γιατί απλά έχουν αλλάξει πολλά. Κάθε εκπαιδευτικό σύστημα αντιπροσωπεύει και δημιουργείται ανάλογα με το ιστορικό –πολιτικό και κοινωνικό περικείμενο της εποχής που ταυτόχρονα αναπτύσσεται.

Ο Δάσκαλος του 2020  μπαίνοντας στο σχολείο  κάθε πρωί , αφήνει πίσω του την προσωπική του ζωή και γίνεται Δάσκαλος του Κόσμου Υπηρετεί μόνο ένα.. Την Παιδεία σε όλες τις παραμέτρους της, την Εκπαίδευση, το όραμα για τη δημιουργία ενός κόσμου με σκεπτόμενους πολίτες που θα σκέφτονται το  «Εμείς» μέσα από την προσωπική εξέλιξη και τα επιτεύγματα τους. Το σχολείο μέσα στην εξέλιξη του κόσμου είναι ένας μικρόκοσμος που εκφράζει το  Πανανθρώπινο .

Στην τάξη του Δασκάλου δεν υπάρχουν παιδιά πλούσια ή φτωχά, παιδιά Ρομά ή πρόσφυγες, η Ρωσοπόντιοι  ή Αλβανοί ή ζωηροί, ή παραβατικοί ,παιδιά με υψηλή ή χαμηλή νοημοσύνη, παιδιά με σύνδρομα ή χωρίς,  ή ή..ΑΥΤΑ ΕΙΝΑΙ ταμπέλες που υπάρχουν  έξω από το σχολείο, στην κοινωνία των υπόλοιπων ανθρώπων. ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ, μέσα στο σχολείο, για το Δάσκαλο του 21ου αιώνα  όλα είναι ΠΑΙΔΙΑ. Παιδιά του κόσμου μας με ιδιαιτερότητες και με τη δική τους ψυχοσύνθεση . Και βάσει αυτών των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών  και της απαίτησης για μια κοινωνία ισότητας και ισονομίας, λαμβάνουν και την μόρφωσή τους. Ο Δάσκαλος του 21ου αιώνα διαφοροποιεί τη διδασκαλία του εφαρμόζει δεκάδες διαφορετικές διδακτικές προσεγγίσεις , αναγνωρίζει τις δυνατότητες ή τις αδυναμίες των μαθητών και επιζητά από τους γονείς να δουν τα παιδιά τους όπως αυτά είναι και όχι όπως επιθυμούν οι ίδιοι να είναι . Ο Δάσκαλος του 21ου αιώνα δεν αντιμετωπίζει τα παιδιά ως ομαδοποιημένη και ομοιογενοποιημένη μάζα αλλά προσπαθεί μέσα στο σύνολο που ανήκει ο μαθητής του , να τα βοηθήσει να αποκτήσουν τις γνώσεις που μπορούν και τους επιτρέπεται βάσει της αναπτυξιακής τους κατάστασης επιζητώντας και τον σεβασμό της διαφορετικότητας τους από όλους

Και επειδή το χάσμα των γενεών  ανάμεσα στους μαθητές των προηγούμενων δεκαετιών που πήγαιναν σχολείο με το σημερινό σχολείο βαθαίνει κανείς δεν θέλει ν α μάθει ή να ξέρει την αλήθεια που βιώνει ο Δάσκαλος  στην κοινωνία του 21ου αιώνα Δύσκολα θα κατανοήσει κάποιος ότι ο Δάσκαλος πλέον δεν κοιτά μόνο τα μαθήματα που μένουν ως εξωτερικές επιδερμικές  γνώσεις  αλλά κοιτά να  εισχωρήσει παραμέσα, να βοηθήσει να διαμορφωθεί αυτό που λέμε προσωπικότητα με ήθος και χαρακτήρα. Ο Δάσκαλος δεν θέλει μαθητές χωρίς πρωτοβουλίες ή να μην αναλαμβάνουν ευθύνες ή τις ευθύνες τους. Δεν θέλει απλά να κάνει το μάθημά του και να φύγει ικανοποιημένος επειδή πέτυχαν μόνο διδακτικούς στόχους.  

Υπάρχουν μεγάλες διαφορές (που δεν μπορούν να αναλυθούν σε ένα μικρό κείμενο) ανάμεσα στην Παιδεία του 19ου και 20ου αιώνα από την Παιδεία του 21ου και δυστυχώς αυτές οι διαφορές, πολλές φορές, οδηγούν σε απόψεις του τύπου:

  «Ξεχωρίζει παιδιά» αν ο Δάσκαλος φερθεί συγκαταβατικά σε ένα παιδί  ή το βοηθήσει λίγο παραπάνω .Κανείς δεν θα σκεφτεί ότι αυτό το παιδί ίσως αντιμετωπίζει κάποιο θέμα που ίσως ο Δάσκαλος μόνο ξέρει ποιο είναι. Κανείς δεν θα σκεφτεί ότι ο Δάσκαλος ποτέ δεν θα βγει να πει ότι αυτό το παιδί έχει Μαθησιακές Δυσκολίες ή αντιμετωπίζει προβλήματα ψυχικά, αναπτυξιακά κλπ αλλά το αντιμετωπίζει ως παιδί που τον χρειάζεται και ένα παιδί που πρέπει οι υπόλοιποι, χωρίς την ύπαρξη «ταμπέλας», να μάθουν να το αναγνωρίζουν ως ισότιμο μέλος της μαθητικής κοινωνίας και αργότερα της κοινωνίας των ενηλίκων.

 «είναι προκατειλημμένος με το παιδί μας» θα ειπωθεί αν ο Δάσκαλος ενημερώσει ότι το παιδί μας  συμπεριφέρεται άσχημα

« έχει με το παιδί μας πρόβλημα» θα σκεφτούμε αν μας ενημερώσει  ο Δάσκαλος ότι έχει κάποιες ενδείξεις πως το παιδί μας παρουσιάζει διαταραχή συμπεριφοράς

 «είναι ανεπαρκής» θα κρίνουμε, επειδή δεν βάζει το παιδί μας να πει το μάθημα απ έξω  αλλά του έκανε μια ερώτηση κρίσεως που δεν μπόρεσε το παιδί μας να απαντήσει

είναι «καλός δάσκαλος» επειδή τους λέει ότι θα βάλει 10 φορές αντιγραφή  το μάθημα της ιστορίας των 3 σελίδων αν δεν κάνουν ησυχία στην τάξη ή  δίνει έτοιμη τροφή στα παιδιά χωρίς να τα βάζει να σκεφτούν μόνα τους

Είναι «κακός δάσκαλος» θα πούμε επειδή επιλέγει να ζητήσει από τα παιδιά να αντιγράψουν από τον πίνακα μια εργασία στο τετράδιό τους  από το να δώσει μια έτοιμη φωτοτυπία 10 κλειστών ασκήσεων

Ευτυχώς όμως ο Δάσκαλος τους 2020 ξέρει καλά ΠΟΙΟΣ είναι και τι κάνει. Ξέρει καλά ότι κανείς δεν μπορεί να  γνωρίζει τις γνώσεις του και συγχωρεί τέτοιου είδους σκέψεις ή και αντιδράσεις και συνεχίζει ακάθεκτος το έργο του έστω και αν στιγμιαία νιώθει ότι του φορτώνουν λάθη που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και στη φύση του έργου που γνωρίζει ότι προσφέρει..

Ο Δάσκαλος του 2020 είναι ο Δάσκαλος που γεμάτος από την ζωή που πέρασε και την πείρα που απέκτησε μπορεί να σταθεί δίπλα από τα παιδιά και να τα βοηθήσει να ωριμάσουν,  να ενηλικιωθούν πνευματικά, με ένα μοναδικό -υπέρ του Δασκάλου- πλεονέκτημα που όμως είναι χαρακτηριστικό του ήθους του και της προσωπικότητάς του. ΚΑΤΑΝΟΕΙ πάντα τα παιδιά γιατί δεν υπάρχει το λεγόμενο «χάσμα των γενεών»

Το σχολείο του 2020 ΔΕΝ ΘΕΛΕΙ μόνο ικανοποίηση των διδακτικών στόχων. Απαιτεί από τους μαθητές να αναπτύξουν και άλλους τομείς. Υπάρχουν δεξιότητες κοινωνικές, συναισθηματικές, ψυχικές που πρέπει να αναπτυχθούν. Ο Δάσκαλος του 2020 δεν θέλει μαθητές που δεν γνωρίζουν το καλό από το κακό, δεν θέλει μαθητές άβουλους, υποτονικούς, μαθητές που κρίνουν χωρίς σκέψη, που λειτουργούν βάσει των ενστίκτων και βάσει προκαταλήψεων και όχι της λογικής  και πάνω από όλα δεν θέλει να έχει μαθητές που δεν θα σκέφτονται το «ΕΜΕΙΣ» μέσα από το «Εγώ».  Ο Δάσκαλος του 2020 ξέρει καλά ότι πρέπει να κάνει αγώνα για να τα πετύχει όλα αυτά  αλλά έχει τη γνώση του τελικού σκοπού που θέλει να πετύχει αλλά και τη μέθοδο που οδηγεί σε αυτό.

Είναι ο Δάσκαλος που στην κοινωνία του 21ου αιώνα χρησιμοποιεί κάθε μέθοδο διδασκαλίας, κάθε προσφορη τεχνολογία, μελετά ψυχολογία, εκπαιδεύεται, επιζητά την επιμόρφωση, βρίσκει χιλιάδες τρόπους για να  κάνει τη γνώση  προσιτή στα παιδιά, είναι ο δάσκαλος που μέσα στην τάξη αφήνει στα παιδιά την ελευθερία της σκέψης και επιζητά την ανάληψη των πρωτοβουλιών. Είναι ο Δάσκαλος που επιδιώκει ο μαθητής του να βρει τους τρόπους να τον ξεπεράσει  που θα κάνει με το έργο του τόσο ώριμο το μαθητή του ώστε εκείνος να μην τον χρειάζεται πια. Τα λόγια του Παπανουτσου στο βιβλιο του «Δρομοι ζωής» αντικατοπτρίζουν σε λίγες γραμμές την επιδίωξη του Δασκάλου του νέου αιώνα που μόνο ο ίδιος γνωρίζει καλά. «Ο θρίαμβος του δασκάλου είναι να κάνει τον νέο άνθρωπο αυθύπαρκτο και ανεξάρτητο -στον τρόπο που μεθοδεύει τις παρατηρήσεις  και τις σκέψεις του ,στον τρόπο που κάνει τις εκτιμήσεις του, που καταρτίζει το πρόγραμμα της δράσης του,που σημασιολογεί τη ζωή ώστε να μην έχει πλεον ανάγκη από χειραγώγηση και ούτε από τον ίδιο τον δάσκαλο του».

Ο Δάσκαλος του 21ου αιώνα πραγματικά είναι ο Δάσκαλος που όλοι ονειρευόμασταν πριν από 50 χρόνια αλλά δεν είχαμε.


Τετάρτη

ΓΟΝΙΕ, ΠΩΣ;;;;;

Γονιέ με ακούς? Άκου με σε παρακαλώ..Γονιέ σε εσένα μιλάω.Σε εσένα που για άλλη μια φορά αδιαφορείς και γυρνάς την πλάτη για ό,τι σου λέω. Πρόσεξέ με , ακου με και πες μου, σε παρακαλώ, πώς;;;;;
Πώς θα περάσω στο παιδί σου ότι δεν μπορεί να συμπεριφέρεται άσχημα όταν εσύ συμπεριφέρεσαι άσχημα στους γύρω σου, στη γυναίκα σου , στο παιδί σου;
  • Πώς θα κάνω το παιδί σου να αγαπήσει τα γράμματα όταν εσύ δεν αγαπάς τη γνώση;
  • Πώς θα κάνω το παιδί σου να σέβεται τους άλλους όταν εσύ δεν τους σέβεσαι;
  • Πώς θα μάθω στο παιδί σου να σέβεται και να συμπεριφέρεται κόσμια στο χώρο του σχολείου όταν εσύ δεν μαθαίνεις στο παιδί σου πώς να σέβεται το χώρο του, τον εαυτό του, τη ζωή του ;
  • Πώς θα μάθω στο παιδί σου να μην είναι κυνικό, να μην συμπεριφέρεται με μικροπρέπεια, με πονηριά, να μη ζει στη σκληρότητα , να μην εκμεταλλεύεται τους άλλους, να μην τους εκβιάζει, όταν εσύ παρόλο που στα λέω , στο δείχνω , στο φωνάζω δεν με ακούς και με προσπερνάς με ειρωνεία;
  • Πώς θα βάλω όρια στο παιδί σου όταν εσύ του επιτρέπεις να κάνει ό,τι θέλει, να συμπεριφέρεται άπρεπα, , κακότροπα, επιθετικά , ειρωνικά ΚΑΙ δεν κάνεις κάτι για αυτό;
  • Πώς θα μάθω σε ένα παιδί να νιώθει τον άλλον, όταν εσύ δεν του έχεις μάθει να νιώθει;
ΓΟΝΙΕ σε εσένα που περιγράφω μιλάω.Πρέπει να με ακούσεις. ΠΡΈΠΕΙ. Είναι η ύστατη προσπάθεια να σου μιλήσω και δεν είναι ούτε η πρώτη, ούτε η δεύτερη, ούτε η τρίτη . Είναι η χιλιοστή και αυτή τη φορά ουρλιάζω. Γιατί δεν με ακούς; Για το παιδί σου σου μιλάω. Κοίτα με..
Κάθε φορά σου εξηγώ , σου μιλώ και εσύ είτε δεν με ακούς είτε αδιαφορείς. ΓΙΑΤΙ; .Αλλά δεν μπορώ πια.. Θα σου πω αυτό που δεν θες να ακούσεις.. ΕΣΥ δεν κάνεις κάτι για να βοηθήσεις αυτό το παιδί.Πονάω γιατι «χάνω» το παιδί σου, αλλά να ξέρεις,το χάνω επειδή ΕΣΥ θέλεις να το χάσω.Γονιέ, Κοίταξέ με. Δες γύρω μου. Δεν είμαι εγώ και εσύ, εγώ και το παιδί σου. Κοίταξε με. Κοίτα γύρω μου και δες τα μάτια που με περιμένουν. Είδες; Πέρα από το δικό σου παιδί έχω και άλλα παιδιά και άλλους γονείς που αγωνιούν για το μέλλον των παιδιών τους και θέλουν να τα βοηθήσω ώστε μαζί να τα οδηγήσουμε να αποκτήσουν ηθική νοημοσύνη, το καλύτερο δώρο που μπορούν να κάνουν οι γονείς σε ένα παιδί. Και εγώ δεν μπορώ να τους το αρνηθώ.Το θέλουν και εγώ ναι ΜΠΟΡΩ να βοηθήσω.
Και τώρα μια τελευταία ερώτηση σε σένα πριν σωπάσω
Πώς γονιέ ,πες μου πώς, θα μάθω να μην πονάω για ένα παιδί που έχασα;

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ "Δεν είναι υποχρέωσή σου να ξέρεις ..Είναι υποχρέωσή μου να σε βοηθήσω όμως να μάθεις"




-Τα παιδιά που αντιμετωπίζουν προβλήματα παραβατικότητας χωρίς κάποια αναπτυξιακή διαταραχή, ποιο ή τι είναι αυτό που τα οδηγεί σε αυτό?
-Μεγάλη συζήτηση που δεν χρειάζεται να είναι μεγάλη. Απλά η συμπεριφορά των ενηλίκων γονέων. 
-Δηλαδή?
-Αν σαν γονέας δεν δίνεις σαφείς και σταθερές οδηγίες στο παιδί σου με ενθάρρυνση προς το καλό ,αν δεν χρησιμοποιείς θετικούς ενισχυτές απόσβεσης συμπεριφοράς , αν ακόμα και την έλλειψη προνομίων απέναντι στο παιδί σου δεν τη χρησιμοποιείς, όταν δεν συνάδει μια συμπεριφορά με τη ανάπτυξη των δεξιοτήτων που θα πρεπε να έχει στην κάθε ηλικία, τότε οι περιβαλλοντικοί παράγοντες που εσύ δημιουργείς είναι τέτοιοι που το παιδί σου το οδηγούν σε μια συμπεριφορά που δεν συνάδει με την ηλικία του.
-Και εγώ τι μπορώ να κάνω να βοηθήσω το παιδί;
Αν ο γονέας δεν γνωρίζει τι κάνει ή τι μπορεί να κάνει,αν ο γονέας δεν βλέπει τι βλέπεις σαν δάσκαλος, σαν δασκάλα, αν ο γονέας δεν εναρμονιστεί με όσα του προτείνεις και πρέπει να γίνουν και δεν συζητήσει μαζί σου, με σένα που ζεις το παιδί του έξω από το σπίτι και το περιβάλλον, που είσαι αντικειμενικός κριτής μιας πραγματικότητας που σχετίζεται με το παιδί του, τότε εσύ σαν δάσκαλος δεν μπορείς να κάνεις τίποτα. Απλά θα εύχεσαι "να φύγει" το παιδί από τα χέρια σου και με το λιγότερο κόστος
- Μα θέλω να βοηθήσω και ας μη βλέπει ο γονέας αυτά που βλέπω επειδή ο λόγος είναι ότι δεν θέλει να δει τις ελλείψεις του παιδιού του.Κανείς γονέας δεν χαίρεται όταν το παιδί του παρουσιάζει ενδείξεις μια διαταραχής. Εγώ όμως τι κάνω; Τι μπορώ να κάνω.
-Θέλεις να βοηθήσεις το παιδί; Μίλα.Ξανά και ξανά..Ακόμα και αν σε κατηγορήσει ο γονέας για κακεντρέχεια, για προκατάληψη μίλα..Αν βλέπεις κάτι και όχι μόνο για κάτι που αφορά τη συμπεριφορά αλλά και τη μαθησιακή διαδικασία, μίλα. Εσύ ξέρεις το έργο σου, αυτό που σπούδασες το ξέρεις.Μίλα ..Οχι μία ..Πολλές φορές.Εξήγησε.Δώσε παραδείγματα. Ανοιξέ τον σε αυτά που εσύ ξέρεις..Ενας γονέας ΔΕΝ ΞΕΡΕΙ και δεν είναι υποχρεωμένος να ξέρει..Εσύ είσαι Παιδαγωγός, Νηπιαγωγός, Δάσκαλος .. Εσύ θα τον βοηθήσεις να καταλάβει. Φτάσε εκεί..Να μάθει.. Αυτός που αγαπά το παιδί του περισσότερο από σένα, γιατί ο ίδιος το γέννησε, θα κάνει περισσότερα.. Απλά βοήθησέ τον να γνωρίσει."